Geleidelijke weg naar zelfstandigheid, mondigheid en zelfstandige zelfbepaling.

Martinus Langeveld

Langeveld mag in een rijtje over pedagogen en ontwikkelingspsychologen niet ontbreken. Langeveld benadrukt dat opvoeden tot doel heeft om: een kind steeds meer zelf te laten kunnen, doen en beslissen. Zelfstandige zelfbepaling noemt hij dat. En in die groei naar zelf keuzes kunnen maken, wordt de ‘bemoeienis’ van de ouders en opvoeders steeds minder… tot het moment waarop een kind ‘volwassen’ en mondig is. Dan kan het zelf keuzes maken en ook moreel verantwoordelijk worden gesteld voor die keuzen. Langeveld stelt daarmee het doel van opvoeden meer voor ogen: het bewerken, bereiken van mondigheid en zelfstandigheid. (vrij vertaald).


Er is echter een interessant dilemma, namelijk twee ontwikkelingskrachten die aan het werk zijn in de ‘natuurlijke gang naar volwassenheid’:

  • het krijgen of nodig hebben van de hulp van anderen (opvoeders, ontwikkelaars, leraars) en
  • het zelfstandig willen of kunnen leren oplossen van problemen.


In het gunstige geval neemt de zelfstandigheid of zelfredzaamheid geleidelijk toe en wordt bereikt. Hierbij ligt de verantwoordelijkheid voor de zelfstandigheid uiteindelijk bij het kind zelf. Maar, elke ouder met een zorgkind weet uit ervaring dat in de weg naar volwassenheid hier menig schoen begint te wringen. Door de ziekte of handicap kan er voor een lange(re) tijd - en op diverse momenten – een (blijvende ) ondersteuningsvraag zijn. Wat te doen wanneer jouw kind helemaal de gevolgen van keuzes niet kan overzien? Wat te doen als je kind daar volkomen anders mee omgaat  en voor zichzelf de vrijheid neemt die het daarop niet aankan? Ervaringen en kennis van zaken kunnen maken dat jij als ouder weet dat dit bijzonder kind die zelfredzaamheid niet zonder een goed ondersteuningsaanbod kan bereiken. Sommige blijven hun leven lang – voor vervulling van basale behoeften – afhankelijk van de kwaliteit van die ondersteuning. Ouders zijn al snel en vaak ook lang betrokken bij allerlei beslissingen.


Daarmee is direct het belang van Langevelds ‘ontdekking’ voor ons thema duidelijk. Immers: wat als een kind op weg naar die zelfredzaamheid meerdere hindernissen of struikelblokken of tekorten heeft? Wanneer en hoe kan je dan Anders Vasthouden. Wat zou dan helpen? Mogelijk is dat een mooie vraag om eens over na te denken en te bespreken.

Opdrachten en vragen
Let de komende drie dagen eens op welke verantwoordelijkheid je kind neemt/heeft/krijgt. En waarin hij/zij ondersteuning nodig heeft. Kijk ook eens op: www.opeigenbenen.nu voor ideeën over verantwoordelijkheid nemen/krijgen.

Verantwoordelijkheid getoond bij

Ondersteuning nodig bij

Welke verschillen en overeenkomsten zie je bij jouw kind m.b.t. de thema’s die bij opeigenbenen.nl worden aangegeven?

Verschillen

Overeenkomsten

Wat is jouw rol in het proces van verantwoordelijkheid nemen/krijgen?

    Verantwoordelijkheid nemen/krijgen van mijn kind

    Mijn rol als ouder in dat proces

    Hoe kun je die bespreekbaar maken?

      Mijn rol als ouder

      Hoe bespreekbaar maken?

      (Hoe en wanneer) zou je die voorzichtig kunnen overdragen aan een ander?

        Mijn rol als ouder

        Hoe overdragen aan een ander?

        Wat is daarvoor nodig?

          Taken die over te dragen zijn

          Daarvoor is nodig